“Thợ săn cổ tức” – Chiến lược tích lũy bền vững trong thị trường phân hóa

Trong chương trình “Việt Nam và các chỉ số” thuộc VTV Index – một diễn đàn phân tích thị trường chuyên sâu quy tụ các chuyên gia tài chính, kinh tế – phát sóng ngày 04/05/2026, ông Phạm Hồng Sơn, Phó Giám đốc Trung tâm Phân tích SHS, đã chia sẻ góc nhìn toàn diện về chiến lược đầu tư cổ tức – hướng đi đang thu hút sự quan tâm trong bối cảnh thị trường ngày càng phân hóa.

Hiểu đúng để tránh “ảo tưởng lợi nhuận”

Theo ông Sơn, trong giai đoạn thị trường “xanh vỏ đỏ lòng”, khi chỉ số tăng nhưng hiệu quả danh mục của nhiều nhà đầu tư không cải thiện tương ứng, nhóm cổ phiếu cổ tức lại thể hiện vai trò ổn định hơn.

Với mức cổ tức trung bình khoảng 10%/năm, cao hơn mặt bằng lãi suất tiết kiệm ở nhiều thời điểm, chiến lược này không chỉ mang lại dòng tiền đều đặn mà còn đóng vai trò như một lớp “đệm” giúp giảm áp lực tài khoản trong những nhịp điều chỉnh mạnh. Nhờ biến động giá thấp hơn và thanh khoản ổn định, nhà đầu tư có thể hạn chế rủi ro so với các nhóm cổ phiếu mang tính đầu cơ cao.

“Ngay cả khi thị trường biến động, nhà đầu tư vẫn có thể duy trì lợi nhuận thông qua cổ tức, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào biến động giá,” ông Sơn nhận định.

Tuy nhiên, để đánh giá hiệu quả thực tế, nhà đầu tư cần phân biệt rõ giữa tỷ lệ chia cổ tức và tỷ suất cổ tức. Trong khi tỷ lệ chia được tính trên mệnh giá 10.000 đồng/cổ phiếu, thì tỷ suất cổ tức – tức mức cổ tức so với giá mua – mới là chỉ số phản ánh đúng lợi nhuận và có thể so sánh với các kênh đầu tư khác.

Bên cạnh đó, vào ngày giao dịch không hưởng quyền, giá cổ phiếu sẽ điều chỉnh giảm tương ứng với phần cổ tức chi trả. Do đó, lợi nhuận chỉ thực sự hình thành khi giá cổ phiếu phục hồi và “lấp gap” sau đó.

Chiến lược phù hợp với nhà đầu tư dài hạn

Theo phân tích từ chương trình, đầu tư cổ tức phù hợp với nhiều nhóm nhà đầu tư như người bận rộn, nhà đầu tư tìm kiếm thu nhập ổn định, người có khẩu vị rủi ro thấp hoặc nhà đầu tư mới tham gia thị trường.

Điểm cốt lõi của chiến lược này nằm ở tính kỷ luật và tầm nhìn dài hạn. Việc tái đầu tư cổ tức đều đặn có thể tạo ra hiệu ứng lãi kép, giúp gia tăng tài sản theo thời gian. “Đầu tư cổ tức không phải là câu chuyện 1–2 năm, mà cần tối thiểu một chu kỳ 3–5 năm, thậm chí dài hơn để phát huy hiệu quả,” ông Sơn nhấn mạnh.

Để tránh rơi vào tình trạng “tức cổ”, chuyên gia SHS đưa ra ba tiêu chí quan trọng khi lựa chọn doanh nghiệp:

Thứ nhất, dòng tiền hoạt động kinh doanh (CFO) phải dương và ổn định trong nhiều năm, phản ánh khả năng tạo tiền thực thay vì lợi nhuận kế toán.

Thứ hai, mô hình kinh doanh ít biến động theo chu kỳ, ưu tiên các ngành thiết yếu hoặc doanh nghiệp đầu ngành có lợi thế cạnh tranh rõ ràng.

Thứ ba, nền tảng tài chính lành mạnh, với tỷ lệ đòn bẩy hợp lý và khả năng sinh lời duy trì ổn định (ROE ở mức tốt trong dài hạn).

Một dấu hiệu quan trọng cần lưu ý là doanh nghiệp báo lãi nhưng dòng tiền âm – đây có thể là biểu hiện của lợi nhuận “ảo” và tiềm ẩn rủi ro về khả năng chi trả cổ tức.

Nhận diện “bẫy cổ tức” và các biến động bất thường

Bên cạnh cơ hội, nhà đầu tư cũng cần cảnh giác với các “bẫy cổ tức”. Một số doanh nghiệp có thể sử dụng nguồn vay để duy trì mức chi trả cao nhằm giữ hình ảnh hoặc hỗ trợ giá cổ phiếu – chiến lược này không bền vững và tiềm ẩn rủi ro lớn. Ngoài ra, không phải mọi mức cổ tức cao đều đồng nghĩa với cơ hội đầu tư. Có những trường hợp cổ phiếu có tỷ suất cổ tức rất cao nhưng thanh khoản thấp, nhà đầu tư cá nhân gần như không thể tiếp cận. 

Tỷ suất cổ tức tăng bất thường cũng cần được đánh giá thận trọng. Nguyên nhân có thể đến từ việc giá cổ phiếu giảm sâu do triển vọng kinh doanh suy yếu, nhưng cũng có thể xuất phát từ yếu tố tích cực như doanh nghiệp ghi nhận lợi nhuận đột biến nhờ điều kiện vĩ mô thuận lợi. Việc phân tích nguyên nhân là yếu tố quyết định hành động đầu tư.

Một điểm đáng chú ý được chuyên gia nhấn mạnh là nhà đầu tư không nên chỉ tập trung vào cổ tức, mà cần tìm kiếm sự cân bằng giữa dòng tiền cổ tức và tiềm năng tăng trưởng giá cổ phiếu. Những doanh nghiệp vừa duy trì chi trả cổ tức ổn định, vừa có khả năng mở rộng hoạt động và gia tăng giá trị nội tại sẽ mang lại hiệu quả đầu tư tối ưu hơn trong dài hạn.

Tổng thể, chiến lược “thợ săn cổ tức” không hướng đến việc tối đa hóa lợi nhuận trong ngắn hạn, mà tập trung vào việc tích lũy tài sản một cách bền vững và có kỷ luật. Trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với sự phân hóa ngày càng rõ nét, cách tiếp cận này dần trở thành một lựa chọn đáng cân nhắc đối với nhà đầu tư dài hạn – đặc biệt là những người ưu tiên sự ổn định và giá trị tích lũy theo thời gian.

Theo dõi nội dung chi tiết chương trình tại đây